سرنوشت آزمون جامع دکتری مشخص شد | حذف کامل منتفی است، مسیر ویژه نخبگان فعال می‌شود

به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی دکتری تخصصی ایران (Ph.D info)، به نقل از خبرگزاری دانشجو، در پی گمانه‌زنی‌های گسترده درباره حذف کامل آزمون جامع دکتری، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری با رد این موضوع اعلام کرد: آزمون جامع دکتری حذف نخواهد شد اما برای دانشجویان ممتاز و نخبه، سازوکارهای جایگزین و نخبه‌محور در نظر گرفته می‌شود.

📌 آزمون جامع دکتری حذف می‌شود؟ پاسخ رسمی وزیر علوم

حسین سیمایی صراف، وزیر علوم، در گفت‌وگو با خبرگزاری دانشجو تأکید کرد:

«آزمون جامع به‌طور کامل حذف نمی‌شود، اما مسیر فارغ‌التحصیلی برای دانشجویان ممتاز تسهیل خواهد شد.»

به گفته وی، هدف وزارت علوم حذف معیار سنجش نیست بلکه ارتقای شیوه‌های ارزیابی و توجه به شایستگی‌های واقعی دانشجویان برتر است.

⭐ جایگزین‌های آزمون جامع دکتری برای دانشجویان ممتاز

بر اساس اظهارات وزیر علوم، جایگزین‌های پیش‌بینی‌شده برای آزمون جامع، بر شاخص‌های کیفی متمرکز است، از جمله:

• 🎓 معدل بالای ۱۸ در دوره دکتری

• 📄 سوابق پژوهشی قوی شامل مقالات علمی معتبر

• 🧪 تمرکز بر تولید علم مستمر به جای یک آزمون کتبی مقطعی

این رویکرد نشان می‌دهد مسیر جدید، نخبه‌محور و پژوهش‌محور خواهد بود.

⏱️ کاهش طول دوره دکتری؛ از ۴ سال به ۳ سال

همزمان با اصلاح آزمون جامع، وزارت علوم برنامه‌ای جدی برای کاهش طول دوره دکتری تخصصی در دستور کار دارد. این هدف از دو مسیر دنبال می‌شود:

• 🔹 کاهش واحدهای نظری دکتری

• 🔹 تسریع فرآیند پایان‌نامه به‌طوری که دانشجو از ترم سوم وارد فاز جدی نگارش رساله شود

هدف نهایی این تغییرات، کاهش زمان ماندگاری دانشجویان در دوره دکتری و تسهیل ورود سریع‌تر به بازار کار تخصصی و پژوهشی عنوان شده است.

⚖️ اصلاح آزمون جامع؛ فرصت یا چالش؟

این اصلاحات، اگرچه گامی مهم در نوسازی آموزش عالی محسوب می‌شود، اما با چالش‌هایی نیز همراه است:

مزایا:

• افزایش انگیزه برای معدل بالا و فعالیت پژوهشی مستمر

• فاصله کمتر بین فارغ‌التحصیلی و اشتغال علمی

• تمرکز بر کیفیت واقعی دانشجو

چالش‌ها:

• خطر سطحی‌نگری علمی در صورت کاهش بیش از حد واحدها

• وابستگی شدید موفقیت طرح به نظارت دقیق اساتید و دانشگاه‌ها

• احتمال تضعیف نقش مرور جامع مباحث نظری که آزمون جامع سنتی ایجاد می‌کرد

🧭 جمع‌بندی

تغییر در آزمون جامع دکتری و حرکت به سمت جایگزین‌های نخبه‌محور، بخشی از بازنگری کلان در نظام تحصیلات تکمیلی کشور است. این اصلاحات در صورت اجرای دقیق و نظارت کیفی قوی، می‌تواند به افزایش بهره‌وری دوره دکتری و تقویت جایگاه نخبگان واقعی منجر شود.

🔔 انتظار می‌رود شیوه‌نامه رسمی جایگزین‌های آزمون جامع و جزئیات دکتری سه‌ساله به‌زودی از سوی وزارت علوم ابلاغ شود.